วิธีดูแลทำความสะอาดแปรงสีฟัน ไม่ให้มันกลายเป็นแหล่งสะสมเชื้อโรค

แปรงสีฟันเป็นอุปกรณ์ทำความสะอาดที่เราใช้ทุกวัน แต่เราอาจจะมองข้ามมันไป อาจจะเห็นเป็นเรื่องเล็กๆ น้อยๆ มารู้ตัวอีกทีนี่เราใช้แปรงแสนสกปรกแปรงฟันในปากเราอยู่นี่นา จึงอยากเชิญชวนคุณมาใส่ใจในการดูแลทำความสะอาดแปรงสีฟัน เพื่อแก้ปัญหาไม่ให้มันกลายเป็นแหล่งสะสมเชื้อโรคที่ทำให้เราป่วย และเพื่อสุขภาพของคุณ และทุกคนในครอบครัวด้วย

หากคุณสังเกตแปรงสีฟันให้ดีๆ อาจจะต้องตกใจที่แปรงสีฟันของคุณตอนนี้เต็มไปด้วยคราบเหลือง หรือคราบดำอันเป็นสัญญาณให้คุณเปลี่ยนแปรงสีฟัน หรือทำความสะอาดแปรงสีฟันนั้นได้แล้ว เพราะคราบอาหารและยาสีฟันที่ตกอยู่บนแปรงจะเป็นแหล่งอาหารของเชื้อโรคชั้นดีเลยล่ะค่ะ มาดูพร้อมกันค่ะ ว่าเราจะต้องดูแลทำความสะอาดแปรงสีฟันของเราอย่างไรเพื่อแก้ปัญหานี้

1. เก็บแปรงสีฟันในที่ที่อากาศถ่ายเท
คุณควรเลือกเก็บแปรงสีฟันในที่ที่อากาศถ่ายเทสะดวก หลีกเลี่ยงการเก็บแปรงสีฟันที่ยังไม่แห้งดีในปลอกปิด หรือกระเป๋าพลาสติก เพราะแบคทีเรียจะเจริญได้ดีในที่ชื้น นอกจากนี้ พยายามเก็บแปรงสีฟันให้อยู่ไกลจากโถส้วมให้มากที่สุด

2. ทำความสะอาดแปรงสีฟันให้ถูกวิธี
หลังแปรงฟันทุกครั้ง แนะนำให้ล้างทำความสะอาดแปรงสีฟันด้วยน้ำประปา โดยให้ดูว่าล้างสะอาด ไม่เหลือยาสีฟันและคราบอาหารบนแปรง จากนั้นให้สะบัดน้ำออกก่อนจะเอาเข้าเก็บ

3. เสียบแปรงสีฟันให้ถูกวิธี
ควรเลือกเก็บยาสีฟันโดยเสียบในแนวตั้ง ให้ด้านขนแปรงอยู่ข้างบนเสมอ และไม่ควรเก็บแปรงสีฟันรวมกันหลายๆ อัน เพราะอาจจะทำให้เชื้อโรคติดกันได้ ควรเลือกที่เสียบแปรงสีฟันที่มีช่องส่วนตัวของแต่ละคนโดยเฉพาะจะดีกว่า

4. ฆ่าเชื้อโรคสม่ำเสมอ
ระหว่างที่แปรงสีฟันยังไม่หมดอายุ แนะนำให้คุณหมั่นทำความสะอาดฆ่าเชื้อโรคสัปดาห์ละ 1 ครั้ง โดยอาจใช้วิธีต่อไปนี้ค่ะ

5. เปลี่ยนแปรงสีฟันทุก 2-3 เดือน
โดยปกติแล้ว ทันตแพทย์จะแนะนำให้เปลี่ยนแปรงสีฟันทุก 2-3 เดือน ยกเว้นแต่ว่า คุณป่วยเป็นหวัด หรือโรคติดเชื้อทางเดินหายใจอื่นๆ ให้เปลี่ยนแปรงสีฟันทันทีหลังจากหายจากอาการป่วย

  • ฆ่าเชื้อโรคด้วยการลวกแปรงสีฟันในน้ำร้อน
  • บีบน้ำมะนาวลงบนแปรง ทิ้งไว้สักพักแล้วล้างออก
  • แช่แปรงสีฟันในน้ำสบู่แล้วล้างออก โดยใช้หวีเขี่ยเอาคราบสกปรกออกไป

เพื่อสุขอนามัยของคุณและทุกคนในบ้าน แก้ปัญหาเชื้อโรคเกาะแปรงสีฟัน อย่าลืมทำตามคำแนะนำนี้อย่างสม่ำเสมอ สำหรับคุณแม่ที่มีลูกน้อย อาจต้องคอยช่วยเด็กๆ ดูแลแปรงสีฟันของพวกเขาด้วย ก่อนที่แปรงสีฟันจะกลายเป็นแหล่งรวมเชื้อโรคที่ทำให้เด็กๆ ไม่สบาย

บุหรี่ไฟฟ้าให้โทษน้อยกว่าตามที่โฆษณาจริงหรือไม่

สำหรับบุหรี่ไฟฟ้านั้นไม่มีกลิ่นบุหรี่แสบจมูกหรือส่วนประกอบของทาร์ ดูเผิน ๆ แล้วก็เหมือนกับแกดเจ็ตทั่วไป ผู้ผลิตบุหรี่ไฟฟ้าต่างอ้างว่า บุหรี่ไฟฟ้าดีต่อสุขภาพกว่าการสูบบุหรี่หรือยาสูบทั่วไป บุหรี่ไฟฟ้าที่กำลังได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ทั่วโลกให้โทษน้อยกว่าตามที่โฆษณาจริงหรือไม่ มาดูกันเลย

บุหรี่ไฟฟ้าคืออะไร
บุหรี่ไฟฟ้าคือ อุปกรณ์ที่ให้ความร้อนแก่ของเหลวที่อุณหภูมิ 100-250 องศาเซลเซียสเพื่อทำให้เกิดแก๊สที่สามารถสูบเข้าไปในร่างกายได้ ของเหลวนี้เรียกกันว่า น้ำยาบุหรี่ไฟฟ้า (e-liquid) ซึ่งมีส่วนผสม เช่น โพรพิลีน ไกลคอล กลีเซอรอล นิโคติน และสารแต่งกลิ่นและรสต่าง ๆ เพื่อเลียนแบบการสูบบุหรี่หรือยาสูบ  ในน้ำยาบุหรี่ไฟฟ้าบางชนิด ผลิตโดยไม่มีส่วนประกอบของนิโคติน และสารอันตรายอื่น ๆ ที่พบได้ในบุหรี่หรือยาสูบทั่วไป (เช่น ไดแอมโมเนียมฟอสเฟต หรือ แอมโมเนียม ไฮดรอกไซด์)

บุหรี่ไฟฟ้าถูกคิดค้นขึ้นในปี พ.ศ. 2546 ในประเทศจีน โดย นาย Hon Lik เภสัชกร วัย 52 ปี ผู้ชื่นชอบการสูบบุหรี่ี หลังจากนั้น มีการจัดจำหน่ายบุหรี่ไฟฟ้าระหว่างประเทศในปี พ.ศ. 2547 และได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ตั้งแต่นั้นมา

มีปัจจัยหลายอย่างด้วยกันที่ทำให้ผู้คนหันมาเริ่มใช้บุหรี่ไฟฟ้า เช่น ราคาถูกกว่าเมื่อเทียบกับบุหรี่ธรรมดา กลิ่นที่ไม่รุนแรงเท่าบุหรี่ทั่วไป การสูบในที่สาธารณะ (ในบางประเทศ) และความเชื่อว่าการสูบบุหรี่ไฟฟ้าส่งผลเสียต่อร่างกายน้อยกว่า และโดยรวมแล้วดีต่อสุขภาพมากกว่าเมื่อเทียบกับบุหรี่ทั่วไป

เลิกบุหรี่ด้วยการสูบบุหรี่ไฟฟ้าได้หรือไม่
ผู้ผลิตบุหรี่ไฟฟ้าหลายรายโฆษณาว่าการสูบบุหรี่ไฟฟ้าช่วยให้เลิกสูบบุหรี่ได้โดยการเปลี่ยนมาสูบบุหรี่ไฟฟ้าก่อนแล้วค่อย ๆ เลิกสูบไปเอง เรื่องนี้จริงหรือไม่

มีการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับการเลิกบุหรี่โดยการเปลี่ยนจากการสูบบุหรี่ทั่วไปมาสูบบุหรี่ไฟฟ้าซึ่งให้ข้อสรุปที่ขัดแย้งกัน งานวิจัยส่วนใหญ่สรุปผลว่าบุหรี่ไฟฟ้าไม่มีส่วนช่วยให้เลิกสูบบุหรี่ บทความบางชิ้นอ้างว่าบุหรี่ไฟฟ้าช่วยได้เล็กน้อยเท่านั้น และงานวิจัยอื่น ๆ ระบุว่านอกจากบุหรี่ไฟฟ้าจะไม่ช่วยให้เลิกสูบบุหรี่ได้แล้ว ยังทำให้สูบบุหรี่มากขึ้นไปอีก

งานวิจัยเมื่อ พ.ศ. 2560 จากสหรัฐอเมริกา ศึกษาผู้ที่เริ่มสูบบุหรี่ไฟฟ้าโดยที่ไม่มีประวัติการสูบบุหรี่หรือยาสูบมาก่อน ซึ่งพบว่าโอกาสที่คนกลุ่มนี้จะหันไปสูบบุหรี่นั้นเพิ่มขึ้น 4 เท่า เมื่อเทียบกับผู้ที่ไม่เคยสูบบุหรี่ชนิดใด ๆ (ร้อยละ 30 และ ร้อยละ 7.9 ตามลำดับ)

วัยรุ่นฮิตการพ่นควันบุหรี่ไฟฟ้า
ข้อมูลระบุว่าการสูบบุหรี่ไฟฟ้าในหมู่วัยรุ่นเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ จากร้อยละ 11.7 ใน พ.ศ. 2560 เป็นร้อยละ 20.8 ใน พ.ศ. 2561

ในปี พ.ศ. 2551 องค์การอาหารและยาประกาศว่า บุหรี่ไฟฟ้าที่มีสารนิโคตินต้องมีการระบุให้ผู้บริโภคทราบเช่นเดียวกับบุหรี่ทั่วไป อย่างไรก็ตาม ใน พ.ศ. 2562 องค์การฯ ได้ออกมาตรการควบคุมบุหรี่ไฟฟ้าที่เข้มงวดยิ่งขึ้น และมีการออกคำสั่งควบคุมให้บุหรี่ไฟฟ้าทุกประเภทต้องได้รับการขึ้นทะเบียนโดยองค์การอาหารและยาเป็นผลิตภัณฑ์ยาสูบ และต้องได้รับการอนุมัติก่อนออกสู่ท้องตลาด ซึ่งแปลว่าจะไม่มีการจำหน่ายให้กับผู้เยาว์เช่นเดียวกับการห้ามจำหน่ายบุหรี่

รวมทั้งองค์การอาหารและยายังไม่ให้การยอมรับต่อบริษัทบุหรี่ไฟฟ้า โดยโทษว่าผู้ผลิตต่างมุ่งเป้าไปที่กลุ่มผู้บริโภคที่เป็นวัยรุ่นเป็นหลัก มีการทำการตลาดเชิงรุก การจำหน่ายน้ำยาบุหรี่ไฟฟ้ารสและกลิ่นต่าง ๆ เพื่อดึงดูดกลุ่มเป้าหมายกลุ่มนี้ รวมถึงวิธีการอื่น ๆ อีกมากมาย องค์การอาหารและยากล่าวอีกว่าบริษัทเหล่านี้เลือกใช้การตลาดที่ดุเดือดเพื่อสร้างกลุ่มผู้บริโภคที่เป็นวัยรุ่น ในขณะที่บริษัทผู้ผลิตบุหรี่ไฟฟ้าในสหรัฐอเมริกาต้องทำแผนเพื่อลดการสูบบุหรี่ในกลุ่มวัยรุ่น มีอีกหลายประเทศที่จัดการกับปัญหาวัยรุ่นสูบบุหรี่ไฟฟ้าอย่างเข้มงวดกว่า  เช่น สิงคโปร์ บรูไน และฮ่องกง ที่ออกมาตรการเข้มงวดเพื่อห้ามจำหน่ายหรือใช้บุหรี่ไฟฟ้าโดยสิ้นเชิง

แล้วควรทำอย่างไร
ว่ากันว่าการสูบบุหรี่ไฟฟ้าไม่เป็นอันตรายต่อคนรอบตัว เพราะไม่มีการเผาไหม้ของบุหรี่ที่ปล่อยควันและสารทาร์ซึ่งเป็นสารก่อมะเร็ง อย่างไรก็ตาม ใน พ.ศ.2559 การทบทวนหลักฐานทางวิทยาศาสตร์อย่างเป็นระบบระบุว่าการสูบไอบุหรี่ไฟฟ้ามือสองอาจทำให้มีการสูดเอาอนุภาคนิโคตินที่มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางเล็กกว่า 100 นาโนเมตรเข้าไป อนุภาคขนาดเล็กอื่น ๆ อาจรวมถึงโลหะหนักที่ทำให้เกิดโรคหัวใจและปอด หากสูดดมสารระเหยพวกนี้เข้าไปเป็นระยะเวลานานจะทำให้เกิดมะเร็งในระบบทางเดินหายใจและภาวะพิษจากโลหะหนัก

คุณจึงควรหลีกเลี่ยงไม่สูบและไม่อยู่ใกล้กับผู้สูบบุหรี่ไฟฟ้า หรือขอให้ผู้สูบบุหรี่ไฟฟ้าเลี่ยงการสูบบุหรี่ใกล้ตัวคุณ เช่นเดียวกับผู้สูบบุหรี่ทั่วไป

ขณะนี้ข้อมูลเกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้ามีเพียงข้อมูลเบื้องต้นและการเข้าใจข้อเท็จจริงเกี่ยวกับอันตรายจากบุหรี่ไฟฟ้าจำเป็นต้องมีการค้นคว้าวิจัยต่อไป ดังนั้นคุณจึงควรใช้วิจารณญาณในการรับข้อมูลโฆษณาจากผู้ผลิต เพราะเราเพิ่งจะเริ่มรับรู้ถึงอันตรายจากบุหรี่ไฟฟ้าที่มีต่อผู้สูบและผู้คนรอบข้างเท่านั้น

ปรับนิสัย เพื่อสุขภาพสมองที่ดีขึ้น

เมื่ออายุมากขึ้น สมองก็ย่อมเสื่อมถอยไปตามกาลเวลา แต่ถ้าเราดูแลร่างกายให้ดีด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมหรือนิสัยต่าง ๆ เพื่อสุขภาพที่ดี ก็ใช่ว่าสมองจะต้องร่วงโรยไปตามสังขารเสมอไป วันนี้เราจึงมีบทความ ปรับนิสัย เพื่อสุขภาพสมองที่ดีขึ้น มาฝากทุกคนกัน

โดยผลจากการสำรวจของฟินแลนด์ เมื่อปี 2015 พบว่าผู้สูงอายุที่ดูแลสุขภาพของตนเองจนเป็นนิสัย เช่น กินอาหารที่ดีต่อสุขภาพ ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ และยังมีกิจกรรมหรือปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น จะยังคงคิดอ่านได้คล่องแคล่ว และมีความเสี่ยงในการสูญเสียความทรงจำหรือเป็นโรคสมองเสื่อมที่น้อยลง

ส่วนใหญ่ทุกคนรู้ดีกันอยู่แล้วว่าควรจะดูแลสุขภาพของตนเองอย่างไร แต่อุปสรรคสำคัญอยู่ตรงที่ไม่สามารถทำได้อย่างตลอดรอดฝั่ง โดยมักจะทำได้แค่ช่วงแรก ๆ ที่เริ่มต้นเท่านั้น ก่อนจะพ่ายแพ้ใจตนเองแล้วล้มเลิกไป

แต่ถ้าไม่อยากให้ชีวิตในช่วงบั้นปลายต้องลงเอยด้วยการเป็นอัลไซเมอร์ ก็ต้องเริ่มฝึกนิสัยที่จะดูแลสุขภาพของตัวเองให้ได้เสียแต่วันนี้ ซึ่ง ดร.Joel Salinas นักประสาทวิทยาจากโรงพยาบาล Massachusetts General Hospital กล่าวไว้ว่ายิ่งดูแลสุขภาพให้เป็นนิสัยได้ยาวนานเท่าไร ก็ยิ่งส่งผลต่อสุขภาพสมองที่ดีมากขึ้นเท่านั้น!

โดย ดร.Joel Salinas แนะนำว่าการออกกำลังกายแบบแอโรบิกเป็นวิธีที่ดีที่สุดที่จะช่วยป้องกันสมองเสื่อมได้ เพราะเป็นการออกกำลังกายที่ช่วยเพิ่มการไหลเวียนของเลือดไปยังสมอง รวมถึงช่วยลดการทำร้ายสมองจากภาวะไขมันในเลือดสูง และความดันโลหิตสูงได้

นอกจากนี้ การออกกำลังกายก็ยังไปช่วยกระตุ้นให้สมองหลั่งสาร BDNF (Brain- derived Neurotrophic Factor) ที่จำเป็นต่อการซ่อมแซมเซลล์สมองด้วย ซึ่งคนที่มีการเคลื่อนไหวร่างกายมาก มักจะมีระดับสาร BDNF ที่มากตามไปด้วย

หากอยากมีสุขภาพสมองที่ดี ควรเริ่มจากการออกกำลังกายให้ติดเป็นนิสัย อย่างน้อยวันละ 20 นาที หรือ 150 นาทีต่อสัปดาห์ โดยเลือกกิจกรรมที่มีการเคลื่อนไหวร่างกายในระดับปานกลาง เช่น การเดินเร็ว เป็นต้น

ขณะที่เรื่องอาหารการกินก็เป็นสิ่งที่สำคัญ เพราะมีความเชื่อมโยงกับการทำให้สมองเสื่อมด้วย ซึ่งอาหารที่ดีที่สุดสำหรับสมอง คืออาหารที่ดีต่อหัวใจและหลอดเลือด โดย ดร.Salinas แนะนำให้กินผลไม้ ผัก และเมล็ดธัญพืชมาก ๆ ขณะที่โปรตีนก็ควรเป็นโปรตีนจากปลาและพืชตระกูลถั่ว และควรเลือกไขมันไม่อิ่มตัวที่ดีต่อสุขภาพ เช่น น้ำมันมะกอก หรือน้ำมันคาโนล่า รวมถึงกินปลาที่มีกรดไขมันโอเมก้า 3, สตรอว์เบอร์รี่, บลูเบอร์รี่ และผักสีเขียวอย่างคะน้า ผักโขม หรือบร็อกโคลี่

ส่วนใครที่นอนน้อยกว่า 7 ชั่วโมง ก็ควรปรับเปลี่ยนนิสัยการนอนเสียใหม่ เพราะเป็นการเพิ่มความเสี่ยงต่อการเป็นโรคสมองเสื่อมให้มากยิ่งขึ้น ซึ่งในระหว่างที่เราหลับนั้น สมองจะไปช่วยขจัดโปรตีนอเมลอยด์ส่วนเกิน ซึ่งเป็นตัวการที่ทำให้เป็นอัลไซเมอร์ได้นั่นเอง หากคุณอยากมีสุขภาพสมองที่ดี ก็ควรปรับปรุงสะ

ขณะที่ความเครียดก็จะไปกระตุ้นให้สมองปล่อยฮอร์โมนคอร์ติซอลออกมา ซึ่งการปล่อยให้ร่างกายมีระดับคอร์ติซอลสูงเป็นเวลานาน ๆ นั้น จะส่งผลให้ออกซิเจนไปเลี้ยงสมองได้น้อยลง และทำให้สมองถูกทำลายได้ จนพัฒนาเป็นโรคสมองเสื่อมตามมา

ถ้าอยากแก่ตัวไปอย่างมีสุขภาพดี ยังจดจำเรื่องราวและผู้คนรอบตัวได้ ลองปรับนิสัยในการดูแลตนเองเสียตั้งแต่ตอนนี้ก็ยังไม่สาย เพื่อสุขภาพสมองที่ดีในวันข้างหน้า